İsrail parlamentosu Knesset, “terör eylemleri” gerçekleştiren Filistinlilere idam cezası verilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısını ilk okumada onayladı. Aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir liderliğindeki Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) partisi tarafından sunulan tasarı, koalisyon hükümeti içinde dahi derin ayrılıklara yol açarken, uluslararası camiadan ve Filistinlilerden sert tepkilerle karşılandı.
Salı günü gerçekleşen oylamada, yasa tasarısı 52’ye karşı 49 oyla kabul edildi. Bu ilk onay, tasarının yasalaşmadan önce birkaç meclis aşamasından ve komite incelemelerinden daha geçmesi gerektiği anlamına geliyor. Ancak bu aşama bile, İsrail’in hukuk sisteminde önemli bir potansiyel değişimin sinyali olarak görülüyor.
Hükümet İçi Çatlaklar ve Muhalefetin Tepkisi
Başbakan Binyamin Netanyahu, oylamadan önce tasarıyı desteklediğini açıklamıştı. Ancak koalisyon hükümeti içinde bile bu konuda tam bir mutabakat sağlanamadı. Özellikle Savunma Bakanı Yoav Gallant’ın tasarıya karşı oy kullanması, hükümetin konuya bakışındaki farklılıkları gözler önüne serdi. Netanyahu, tasarının yasalaşmadan önce daha kapsamlı bir şekilde Güvenlik Kabinesi’nde ele alınacağını belirtti.
Önde gelen muhalefet liderleri tasarıya sert tepki gösterdi. Yesh Atid lideri Yair Lapid, tasarıyı “sorumsuzluk” olarak nitelendirerek, “Bu yasa İsrail’i daha güvenli hale getirmeyecek, tam tersine bizi felaketlere sürükleyecektir” dedi. Ulusal Birlik Partisi lideri Benny Gantz da tasarının sadece “popülist bir hareket” olduğunu ve ülkenin güvenlik çıkarlarına hizmet etmediğini vurguladı.
Yasal Değişiklikler ve Tarihi Bağlam
Mevcut İsrail askeri hukukuna göre, ölüm cezası yalnızca askeri mahkemelerde oybirliğiyle verilen bir kararla ve Genelkurmay Başkanı’nın onayıyla uygulanabiliyor. İsrail tarihinde kurulduğu günden bu yana yalnızca bir kişi, Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann, 1962 yılında idam edildi. Bu durum, ölüm cezasının İsrail hukukunda ne kadar nadir ve istisnai bir uygulama olduğunu gösteriyor.
Ben-Gvir’in partisi tarafından sunulan yeni tasarı ise, bu şartları önemli ölçüde yumuşatmayı hedefliyor. Tasarı, ölüm cezası kararı için askeri mahkemede oybirliği şartını kaldırarak basit çoğunluğun yeterli olmasını öngörüyor. Ayrıca, Genelkurmay Başkanı’nın ölüm cezalarını hafifletme yetkisini de ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
Filistin Tarafından Gelen Sert Kınamalar
Yasa tasarısının Knesset’ten ön onay alması, Filistinlilerden ve uluslararası insan hakları kuruluşlarından anında tepki çekti. Filistin Yönetimi, İsrail’in bu adımını “cinayetleri yasallaştırma” girişimi olarak nitelendirerek uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti. Hamas da yaptığı açıklamada, tasarıyı “barbarca” olarak tanımlayarak, Filistin halkına yönelik İsrail’in “ırkçı” politikalarının bir parçası olduğunu ileri sürdü.
Uluslararası gözlemciler, tasarının yasalaşması halinde bölgedeki gerilimi daha da tırmandıracağı ve İsrail’in uluslararası arenadaki itibarını olumsuz etkileyeceği konusunda uyarıyor. İnsan hakları grupları, idam cezasının zalim, insanlık dışı ve onur kırıcı bir ceza olduğunu vurgulayarak, bu tür uygulamaların uluslararası normlara aykırı olduğunu belirtiyor.